Sunday, January 1, 2012

January 1


ALAM MO BA 'TO?
(Do You Know This?)


Astronomy Collector’s Edition “Cosmos”
January 16, 2007, featuring
“Before there was Light”




          Alam niyo ba ang unang pangungusap na binigkas ng PANGINOONG DIYOS sa Banal na Kasulatan?
          “Magkaroon ng liwanag!” (Genesis 1:3).












Ang Buwan ng January

          Alam niyo ba kung saan nagmula ang salitang “January?” Ang January na siyang unang buwan sa Gregorian Calendar ay mula sa pangalan ni Janus, ang diyos ng mga pintuan at lagusan, at ng simula at pagtatapos, ng mga Romans. Si Janus ay inilalarawan bilang isang nilalang na may dalawang mukha, isa ay nakatingin sa harap at isa naman ay sa likuran. Ito ay sumisimbolo o nagbibigay pakahulugan na ang buwan ng January ay pasimula ng bagong taon na nag-iiwan sa nakaraang taon. Ang kahalagahan ni Janus sa Roman mythology ay pumapangalawa lamang kay Jupiter, ang pinunong diyos ng mga Romans.
                                                         o     O     o

          Tinatawag na “Enero” ng mga Filipino ang unang buwan ng taon. Ito ay hiram sa salitang Kastila na katumbas ng January.
                                                         o     O     o

          Ayon sa pangkalahatang naitalang temperatura, ang buwan ng January ang pinakamalamig sa halos lahat ng bahagi ng Pilipinas. Ang Manila na kabisera ng Pilipinas ay may average temperature na 21 °C (70 °F).
                                                         o     O     o

          Buwan ng Enero ginaganap ang mga piyestang katulad ng Ati-Atihan (ng Kalibo, Aklan), Sinulog (ng Cebu City), at Dinagyang (ng Iloilo City).
                                                         o     O     o

          Ang carnation at snowdrop ang mga flowers of the month ng January. Samantalang ang garnet ang birthstone of the month.
                                                         o     O     o


 

January issues of different magazines
JANUARY 1
January 01 (1996): Celebrity World Magazine, Vol. 4, No. 229
          On the Cover: Dolphy with son Vandolph



                  ANG PAPUTOK!  
Halakhak Komiks Vol. 01 No. 04,
January 1, 1947

Unang umaga ng taon, ako’y gumising,
Kakatwa at nakaiinis mang isipin,
Napuna kong may buti rin pala ang paputok,
Sapagkat nangaunti ang mga langaw at lamok!
 
Subalit nabawasan man ang kati sa balat,
Ito nama’y sa lalamuna’t baga lumipat.
Ang loob ng iyong ilong ay pakasuriin,
Sandamakmak ang nasinghot na pulburang itim!

Inang Kalikasan ay patuloy sa pag-ubo,
Hatid ay nakagigimbal na baha at bagyo!
Pangarap kong itinatapon sa alikabok,
Tuluyan na sanang ipagbawal ang paputok!






Mga Lathalaing Unang Lumabas sa Araw ng Enero 1

            Naging kaugalian noong araw na buksan ang isang pahayagan o lathalain sa pasimula ng bagong taon. Alam niyo ba kung anu-anong mga lathalain ang lumitaw sa sirkulasyon nang unang linggo ng Enero? Una sa lahat ang Semanario Filipino, isang lingguhang pahayagan, na lumabas noong Enero 1, 1843. Ito ay itinatag ni Gregorio Tarrius.
                                                o     O     o

            Ang La Esperanza, ang kauna-unahang arawang pahayagan sa wikang Kastila sa Pilipinas na itinatag ni Felipe del a Corte, ay lumabas noong Enero 1, 1847. Isa pang arawang pahayagan, ang Diario de Manila na itinatag ni Manuel Moreno, ang unang lumabas makalipas ang eksaktong isang taon.
                                                o     O     o

            Ang business newspaper naman na El Comercio ay unang lumabas noong Ika-1 ng Enero, 1852. Naging malaganap ang pahagang ito lalo na noong late Spanish Period. Si Joaquin de Loyzaga ang may-ari ang unang editor nito, at kahit karamihan sa mga kawani nito ay mga Kastila, nagpakita ito ng malasakit para sa kapakanan ng mga Filipino. Bago at matapos ang Philippine-American War, naging daan ito upang ang mga Filipino ay makapagpahayag ng kanilang pananaw at saloobin. Si Apolinario Mabini (1864-1903), ang “Utak ng Himagsikan,” ay nagkaroon ng pagkakataon na ilahad ang kaniyang mga pananaw laban sa pagmamalabis at kawalanghiyaang ginagawa ng mga mananakop na Amerikano sa pamamagitan ng mga pahina ng El Comercio.
                                                o     O     o

               
Ang Pag-asa, ang official newsletter ng Philippine Eagle Foundation ay inilabas noong January 1, 1996. An banner title na Pag-asa ay halaw sa pangalan ng kauna-unahang Philippine eagle na ipinanganak "in captivity."
                                                      o     O     o

UNANG LABAS SA UNANG ARAW NG BAGONG MILENYO
Unang isyu ng arawang pahayagang Kabayan sa Bagong Milenyo (Enero 1, 2000).
Editorial caricature na iginuhit ni Leonilo Polorilon
para sa pahayagang Kabayan, Enero 1, 2000.
Ang unang isyu ng arawang pahayagang Kabayan sa ikatlong milenyo (Vol. 2 No. 503, Enero 1, 2000), kung saan makikita ang pagbati ng Pangulong Joseph Estrada na “Kapayapaan sa lahat.” Ang Kabayan ang kauna-unahang pahayagang nasa anyong broadsheet na inilimbag sa wikang Pilipino. Ito ay unang lumabas sa sirkulasyon noong Agosto 16, 1998 sa ilalim ng pamamahala ni Ginoong Dante A. Ang, at pinatnugutan ni Ginoong Teodoro C. Berbano.











Enero 1 sa Kasaysayan ng Pilipinas

          Alam niyo ba na Bagong Taon nang makarating sa Cebu ang Spanish explorer na si Miguel Lopez de Legaspi? Ito ay naganap noong Enero 1, 1571. Natagpuan niya sa isang pamayanan sa Cebu ang mga nalabi sa naunang expedition ni Ferdinand Magellan.
                                                          o     O     o

          Bagong Taon din, noong 1899, nang lumayas sa Pilipinas ang Spanish governor-general na si Diego de los Rios matapos makipagkutsabahan sa mga Amerikano at tanggapin ang kabayarang 20 million dollars kapalit ng paghawak sa sobereniya ng bansang Pilipinas. Nang sumunod na araw naman, inanunsiyo ni General Emilio Aguinaldo (1869-1964) ang pagbuo ng gabinete ng Malolos Republic. At noong Ika-4 ng Enero, 1899, idineklara naman ni Elwell S. Otis (1838-1909) na pag-aari na ng America ang Pilipinas batay sa Treaty of Paris. Binalewala ito ni Aguinaldo, at noong Ika-23 ng Enero, 1899, itinatag ang Unang Republika ng Pilipinas (ito rin ang kauna-unahang republika sa Asia) sa Malolos, Bulacan, kung saan si Aguinaldo ang naging pangulo.
                                                          o     O     o


          Noong Enero 1, 1912, pinalitan ang pangalan ng Banco Español-Filipino, ang kauna-unahang commercial bank sa Pilipinas at sa Malayong Silangan (Far East) ng Bank of the Philippine Islands.
                                                          o     O     o



BATTLE OF KALARONG DE SILI
          One of the major encounters during the early part of the Philippine Revolution. It occurred on New Years Day, January 1, 1897, in Pandi, Bulacan. The revolutionary stronghold under the leadership of Maestrong Sebio (Eusebio Roque) was attacked by the combined Spanish forces from neighboring towns of Bulacan.
          According to an account, more than two thousand Filipinos died in the battle. Maestro Sebio was able to escape but was captured after a few days. He was summarily tried and executed on January 16, 1897.



Possible ba ang situwasyong ito?
          Sabi ni Ingkong Sabiniano Damaso: “Noong isang araw bago kahapon, ako ay 73 anyos, at sa isang taon ako ay magiging 76 anyos na!”
          Posible-posible! Ito ay mangyayari kung ang pangungusap ay sinabi ni Ingkong Damaso sa araw ng Enero 1 at ang kaarawan niya ay Disyembre 31. Nang “isang araw bago kahapon” (Disyembre 30), si Ingkong Damaso ay 73 anyos, at kaarawan niya nang sumunod na araw (Disyembre 31), kaya nang araw na sabihin niya ang naturang pangungusap (Enero 1), siya ay 74 anyos na. Sa Disyembre 31 ng taong ito, siya ay 75, at sa susunod na taon siya ay magiging 76 anyos na!
                                                          o     O     o



Pinoy personalities and celebrities born on January 1:
1853 – Manuel G. Araullo, Third Chief Justice of the Supreme Court (November 1, 1921 -July 26, 1924) – in Balayan, Batangas. (d. July 26, 1924)
1892 – Manuel Acuña Roxas, First president of the Third Philippine Republic (1946-1948) – in Capiz (now Roxas City), Capiz. (d. April 15, 1948)
1905 – Guillermo Nakar, Filipino Constabulary officer and guerilla leader during World War II – in Infanta, Quezon. (d. September 29, 1942)
1915 – Manuel Rodrigues Sr, “Father of Printmaking in the Philippines” – in Cebu City.



Sabi ni Kenkoy ay “Hapi Niu Yir Tu Ol!”
New Year 1937 issue of Album ng Kabalbalan ni Kenkoy
in four-color printing.


          Ang kauna-unahang komiks series sa Pilipinas ay ang Album ng Kabalbalan ni Kenkoy. Ito ay likha ni Romualdo Ramos at unang iginuhit ni Tony Velasquez sa Liwayway Magazine noong January 11, 1926.
                             o     O     o













WIKApedia
“Mangigong Bagong Taon” greeting from
Pablo S. Gomez’s Kidlat Komiks No. 20,
January 1981 issue.
            Alam niyo ba kung ano ang ibig sabihin ng “Manigo” sa bating “Manigong Bagong Taon?” Ayon sa Bagong Diksiyunaryong Pilipino-Pilipino ni Julio F. Silverio, ang “manigo” ay isang pang-uri na may katumbas na kahulugang “maunlad,” “mapalad,” “paborable,” at “buwena-mano.”
          MANIGONG
  BAGONG TAON!




9 comments:

  1. Good concept! The contents are very interesting. You coined the Filipino word for website - Sapook! Congratulations!

    ReplyDelete
  2. I agree! The contents are quite interesting! The cover pages, too!

    ReplyDelete
  3. Maganda! Not only interesting but unique. What I can say is more, more, more!

    ReplyDelete
  4. Para sa akin, this is an excellent blog. Good work and keep it up.

    ReplyDelete
  5. thanks ernee sa blog, always learn something new. more pa !!!

    ReplyDelete
  6. Magaling itong naisip mo Ernee. Maganda at interesante ang laman, tapos iba rin ang mga koleksyon mo ng magasin at komiks. Papatok ito palagay ko. Naimbento mo pa ang katumbas sa Tagalog ng website. Ayos ang SAPOOK. Parang sapok, sapak!

    ReplyDelete
  7. paano nyo po ba itatagalog ang "sequential art" "guhit-saysay"?

    ReplyDelete
  8. Ayon sa Pilipino professor ko noong college, kung ang tinutukoy mong sequential art ay naglalarawan ng kuwento, maaaring tawagin itong "daluyang-guhit." Sa tuwirang salita ito ay isang uri ng komiks o dumadaloy na pagsasalarawan o ilustrasyon ng isang kuwento.

    ReplyDelete